Page 125 - Demo

123Euxhen JoneskoTEATRI EKZISTENCIALISTEkzistencialiste quhen ato vepra q%u00eb mbrojn%u00eb pik%u00ebpamjet e ekzistencializmit, i cili mbizot%u00ebroi si nj%u00eb rrym%u00eb e re filozofike pas Luft%u00ebs s%u00eb Dyt%u00eb Bot%u00ebrore. Dy nga p%u00ebrfaq%u00ebsuesit kryesor%u00eb t%u00eb tij, shkrimtar%u00ebt francez%u00eb Zhan Pol Sartri (Jean Paul Sartre) dhe Albert Kamy (Albert Camus), shum%u00eb nga pik%u00ebpamjet e tyre i propaganduan edhe n%u00ebp%u00ebrmjet teatrit. Teza kryesore e Sartrit u mb%u00ebshtet n%u00eb besimin se sot nuk ka m%u00eb vlera ose standarde fikse, sipas t%u00eb cilave njeriu duhet t%u00eb jetoj%u00eb dhe prandaj, %u00e7donj%u00ebri prej nesh, duhet t%u00eb krijoj%u00eb kodin personal t%u00eb sjelljes, pavar%u00ebsisht konvencioneve t%u00eb imponuara nga shoq%u00ebria. Vet%u00ebm n%u00eb k%u00ebt%u00eb m%u00ebnyr%u00eb njeriu mund t%u00eb ekzistoj%u00eb si nj%u00eb qenie njer%u00ebzore e p%u00ebrgjegjshme dhe krijuese, p%u00ebrndryshe, njeriu %u00ebsht%u00eb thjesht nj%u00eb automat ose robot. Te drama e vet %u201cDjalli dhe Per%u00ebndia e mir%u00eb%u201d, Zhan Pol Sartri vendosi alternativ%u00ebn midis s%u00eb mir%u00ebs dhe s%u00eb keqes. N%u00eb pjes%u00ebn e Albert Kamys%u00eb %u201cKaligula%u201d gjejm%u00eb %u00e7mendurin%u00eb plot vrasje n%u00ebn trajt%u00ebn e nj%u00eb aspirate t%u00eb %u00e7uditshme drejt absolutes dhe t%u00eb pamundur%u00ebs. Duke e shtyr%u00eb m%u00eb tej mendimin e tij, Kamyja shprehu iden%u00eb se jeta e njeriut %u00ebsht%u00eb e nd%u00ebrtuar mbi nj%u00eb keqkuptim. Kurse te drama %u201cT%u00eb drejt%u00ebt%u201d, autori vendosi para nj%u00eb revolucionari dilem%u00ebn: %u201cT%u00eb vras%u00eb, apo jo?%u201d.TEATRI I ABSURDIT%u00cbsht%u00eb togfjal%u00ebsh q%u00eb u p%u00ebrdor p%u00ebr her%u00eb t%u00eb par%u00eb nga eseisti Martin Eslin p%u00ebr t%u00eb p%u00ebrshkruar disa dramaturg%u00eb t%u00eb viteve %u201950 dhe %u201960, q%u00eb ndanin t%u00eb nj%u00ebjt%u00ebn pik%u00ebpamje n%u00eb lidhje me absurditetin e gjendjes njer%u00ebzore. N%u00eb dramat e tyre, gjuha racionale u z%u00ebvend%u00ebsua nga gjuha e klisheve, nga fraza t%u00eb r%u00ebndomta dhe pa lidhje, nd%u00ebrsa veprimet logjike u z%u00ebvend%u00ebsuan nga veprime t%u00eb pakuptimta dhe t%u00eb mekanizuara q%u00eb p%u00ebrs%u00ebriten n%u00eb form%u00ebn e ritit. Motivimi realist psikologjik u z%u00ebvend%u00ebsua nga sjellja e automatizuar, q%u00eb n%u00eb shumic%u00ebn e rasteve nuk i shkon aspak situat%u00ebs s%u00eb dh%u00ebn%u00eb. Edhe pse problematika %u00ebsht%u00eb serioze, toni i pjes%u00ebve absurde %u00ebsht%u00eb komik dhe ironik. Autor%u00ebt absurd%u00eb m%u00eb t%u00eb njohur jan%u00eb: Euxhen Jonesko (Eug%u00e8ne Ionesco), Samuel Beket (Samuel Becket), Zhan Zhenet (Jean Genet), Fernando Arrabal, Harold Pinter etj.TEATRI EKZISTENCIALIST DHE 17 TEATRI I ABSURDIT Teatri ekzistencialist dhe teatri i absurdit lind%u00ebn si reagim ndaj pasojave politiko-shoq%u00ebrore dhe filozofiko-kulturore t%u00eb Luft%u00ebs s%u00eb Dyt%u00eb Bot%u00ebrore. Teatri i absurdit mbajti q%u00ebndrim kritik ndaj dram%u00ebs tradicionale aristoteliane dhe e reformoi at%u00eb, duke ngjitur n%u00eb sken%u00eb pjes%u00eb me subjekte t%u00eb %u00e7uditshme, t%u00eb papritura dhe surrealiste.